Πριν εμφανιστούν οι αφράτες ναπολιτάνικες πίτσες, οι ζύμες ωρίμανσης 48 ωρών, οι ανοιχτές κουζίνες και τα ιταλικά αλεύρια, η πίτσα στην Αθήνα είχε έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα. Ήταν η πίτσα των οικογενειακών εξόδων, των γενεθλίων, των πάρτι και των συνοικιακών μαγαζιών με τα ξύλινα τραπέζια, τα καρό τραπεζομάντιλα και τη χαρακτηριστική μυρωδιά από ψημένη ζύμη. Επίσης, οι πιτσαρίες αυτές ήταν από τα πρώτα εστιατόρια που εφάρμοσαν το take away. Σε πολλές, δε, περιπτώσεις, είχαν την προσφορά «πληρώνεις 2 και παίρνεις 3».
Η πόλη σήμερα έχει διαμορφώσει μια πιο αυθεντική ιταλική προσέγγιση, με τρατορίες και pizza bars που δίνουν έμφαση στην τεχνική και την πρώτη ύλη. Παρ’ όλα αυτά, οι κλασικές πιτσαρίες της Αθήνας εξακολουθούν να κουβαλούν κάτι που δύσκολα αντιγράφεται: τη γεύση της συνήθειας και της νοσταλγίας.
Η ιστορία της «καναδέζικης» πίτσας στην Αθήνα
Η πίτσα εκείνης της εποχής είχε εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα από την κλασική ιταλική: πιο αφράτη ζύμη, πλούσια υλικά, άφθονο τυρί και ψήσιμο σε μεταλλικά ταψάκια. Για χρόνια, στην Αθήνα ήταν γνωστή ως «καναδικού τύπου». Η ονομασία δεν προερχόταν από κάποιο αυθεντικό καναδικό στιλ πίτσας, αλλά από Έλληνες μετανάστες που επέστρεψαν από τον Καναδά τη δεκαετία του ’70 και έφεραν μαζί τους τη βορειοαμερικανική εκδοχή της πίτσας. Για να ξεχωρίσουν αυτή την πίτσα από την ιταλική, χρησιμοποιούσαν συχνά στις ταμπέλες τον όρο «καναδέζικη πίτσα» ή «καναδικού τύπου». Με τα χρόνια, αυτή η «καναδέζικη» πίτσα απέκτησε τη δική της ξεχωριστή θέση στην ελληνική κουλτούρα: λαϊκή, comfort και άρρηκτα συνδεδεμένη με τις πιο αυθεντικές στιγμές της αθηναϊκής καθημερινότητας.
Οι καλύτερες κλασικές πιτσαρίες στις γειτονιές της πόλης
Οι 15 παρακάτω πιτσαρίες της Αθήνας μπορεί να μην θεωρούνται οι κορυφαίες της πόλης συνολικά. Παραμένουν, όμως, ιδανικές επιλογές για πίτσα «όπως παλιά». Από οικογενειακά στέκια μέχρι διαχρονικά μαγαζιά γειτονιάς, συνεχίζουν να σερβίρουν τη γνώριμη εκδοχή της πίτσας που μεγάλωσε γενιές Αθηναίων.
Σημείωση: Η παρουσίαση γίνεται ανά περιοχή της Αθήνας.
Βακόλας (Βύρωνας)
Ο Βακόλας βρίσκεται στη μέση ενός πλατιού πεζοδρομίου στην πάντα θορυβώδη οδό Φορμίωνος στον Βύρωνα. Με πορεία αρκετών δεκαετιών, αποτελεί αγαπημένο στέκι των κατοίκων της περιοχής. Η πίτσα του έχει τραγανή ζύμη και νόστιμη σάλτσα ντομάτας. (Φορμίωνος 184, Βύρωνας)
Gustosa (Βύρωνας)
Μια ακόμη συνοικιακή και οικογενειακή πιτσαρία του Βύρωνα, με τραπέζια σε όμορφη πλατεία. Οι πάντα ευγενικές ιδιοκτήτριες φτιάχνουν πίτσες με μεράκι και πλούσια υλικά. Επίσης, είναι από τις τελευταίες πιτσαρίες στην Αθήνα όπου, για delivery, ισχύει το «πληρώνεις 2 και παίρνεις 3». (Έρμου 32, Βύρωνας)
Normandia (Ζωγράφου)
Η Normandia, στου Ζωγράφου, μετρά σχεδόν πέντε δεκαετίες ζωής και αποτελεί έναν από τους πιο αυθεντικούς εκπροσώπους αυτού του στιλ πίτσας. Εδώ κυριαρχεί η αμερικανική φιλοσοφία της αφθονίας: κάθε πίτσα είναι γενναιόδωρη στα υλικά και χωρίς εκπτώσεις στις ποσότητες. Το βασικό χαρακτηριστικό της είναι το πλούσιο τυρί. Τρία διαφορετικά είδη τυριού συνδυάζονται για να δώσουν το χαρακτηριστικό μαστιχωτό αποτέλεσμα. (Γρ. Αυξεντίου 49, Ζωγράφου)
Μυρόφυλλο (Νέος Κόσμος)
Το Μυρόφυλλο, στην οδό Μπακνανά στο Νέο Κόσμο, είναι ένα εστιατόριο που ίσως να μην προσέξεις αν δεν το γνωρίζεις ήδη. Σε έναν ανεπιτήδευτα απλό χώρο θα δοκιμάσεις μία από τις πιο τίμιες πίτσες παλιού τύπου. Καλοψημένη, παχιά ζύμη, νόστιμη σάλτσα και μπόλικο τυρί συνθέτουν μια «μαμαδίστικη» πίτσα που ξεχωρίζει. (Μπακνανά 1, Νέος Κόσμος)
Zeas Pizza (Νέα Σμύρνη)
Η Zeas Pizza στη Νέα Σμύρνη αποτελεί ένα ιστορικό στέκι από το 1973 και μια από τις πιο γνωστές πιτσαρίες της περιοχής. Για πάνω από 50 χρόνια διατηρεί την παράδοση της χειροποίητης πίτσας, με αφράτη ζύμη που ετοιμάζεται καθημερινά και τη χαρακτηριστική «μυστική» σάλτσα της που έχει γίνει σήμα κατατεθέν. (Βιζυηνού 2-4, Νέα Σμύρνη)
Canberra (Ηλιούπολη)
Κλασικό μαγαζί της Ηλιούπολης, σε κεντρικό σημείο της πλατείας Φλέμινγκ, με ιστορία που ξεκινά από το 1972. Για δεκαετίες αποτέλεσε αγαπημένο στέκι της περιοχής και συνδέθηκε με αμέτρητα παιδικά πάρτι και οικογενειακές στιγμές στην πλατεία. Μπορεί οι πίτσες του να μην έχουν πλέον την ποιότητα που θυμούνται οι παλιότεροι· εξακολουθούν όμως να είναι χορταστικές και γενναιόδωρες στα υλικά. (Πλατεία Φλέμινγκ 2, Ηλιούπολη)
Μανιτάρι (Ελληνικό)
Το Μανιτάρι, στο Ελληνικό, είναι μία από τις πιο ιστορικές πιτσαρίες των νοτίων προαστίων, με παρουσία που ξεκινά από τις αρχές της δεκαετίας του ’80. Πιστό στη φιλοσοφία της παλιάς αθηναϊκής πίτσας, σερβίρει πίτσες με τραγανή βάση, πλούσια σάλτσα και άφθονο, ξεροψημένο στις άκρες, τυρί. Μπορεί οι πίτσες του να είναι λίγο μικρότερες από το συνηθισμένο, όμως ξεχωρίζουν για την έντονη γεύση τους. (Λεωφ. Ιασωνίδου 10, Ελληνικό)
Γαλήνη (Σεπόλια)
Κρυμμένη στα στενά των Σεπολίων, η Γαλήνη λειτουργεί εδώ και περίπου τέσσερις δεκαετίες, κρατώντας ζωντανή την ατμόσφαιρα της γειτονιάς. Ο χώρος μοιάζει σχεδόν ανέγγιχτος από τον χρόνο, με τραπέζια στρωμένα με λευκά τραπεζομάντιλα. Στο μενού πρωταγωνιστούν οι πίτσες παλιάς σχολής, αλλά και οι μακαρονάδες φούρνου, πιάτα που θυμίζουν έντονα τις δεκαετίες του ’80 και του ’90. (Γερακίου 24, Σεπόλια)
Mama’s Pizza (Πλατεία Αμερικής)
Το Mama’s Pizza είναι ένα συνοικιακό μαγαζί κοντά στην Πλατεία Αμερικής, που λειτουργεί αποκλειστικά με delivery και takeaway. Παρότι μετρά πολλά χρόνια παρουσίας, καταφέρνει να διατηρεί αναλλοίωτη την ποιότητα και τη νόστιμη, τραγανή ζύμη της πίτσας του. Έχει αποκτήσει φανατικούς θαυμαστές — ανθρώπους που μεγάλωσαν στη γειτονιά και, παρότι δεν μένουν πλέον εκεί, επιστρέφουν συχνά για αυτή τη γνώριμη, νοσταλγική γεύση. (Φυλής 197, Πλατεία Αμερικής)
Libro D’Oro (Άνω Πατήσια)
Το μικρό αυτό κατάστημα delivery και takeaway στα Άνω Πατήσια αποτελεί ένα κρυφό διαμάντι που γνωρίζουν κυρίως οι κάτοικοι της περιοχής. Εδώ φτιάχνουν μία από τις καλύτερες old school πίτσες της Αθήνας, με ένα ιδιαίτερα νόστιμο και τραγανό ζυμάρι. Και οι τιμές, όμως, μοιάζουν να έχουν μείνει σε προηγούμενες δεκαετίες. Δεν είναι τυχαίο ότι το μηχανάκι του delivery — καθώς το μαγαζί δεν συνεργάζεται με πλατφόρμες — πηγαινοέρχεται ασταμάτητα όλη μέρα. (Σπύρου Βασιλειάδου 19, Άνω Πατήσια)
Portofino (Χαλάνδρι)
Η Portofino στο Χαλάνδρι θεωρείται μία από τις πιο ιστορικές πιτσαρίες της Αθήνας και, για πολλούς, σημείο αναφοράς της λεγόμενης «καναδέζικης» πίτσας. Μέχρι σήμερα παραμένει πιστή σε αυτή τη φιλοσοφία, σερβίροντας πίτσες με χαρακτηριστική παχιά ζύμη και έντονη γεύση. Ο χώρος θυμίζει κλασικό οικογενειακό εστιατόριο και έχει αποκτήσει φανατικό κοινό εδώ και δεκαετίες, ιδιαίτερα στα βόρεια προάστια. (Γυφτοπούλου 23, Χαλάνδρι)
La Gustosa (Αγία Παρασκευή)
Η μυθική πιτσαρία Parga της Αγίας Παρασκευής συνεχίζει την πορεία της από το 1970, πλέον ως La Gustosa. Οι μεγάλες, χορταστικές πίτσες, με πολλούς γευστικούς συνδυασμούς — ακόμη και με κιμά — καθώς και η ζύμη με τις χαρακτηριστικά ξεροψημένες άκρες έχουν κάνει το μαγαζί σημείο αναφοράς για τη γύρω περιοχή. Ένα μέρος που έχει μεγαλώσει γενιές κατοίκων των βόρειων προαστίων και παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένο με τις αναμνήσεις της γειτονιάς. (Δημοκρατίας 2, Αγία Παρασκευή)
Pizza Park (Νέα Ερυθραία)
Η Pizza Park, με τα χαρακτηριστικά ριγέ κόκκινα κουτιά της, αποτελεί μία ακόμη θρυλική πιτσαρία. Οι πίτσες της είναι ψωμένιες, χορταστικές και με υπεβολικά άφθονα υλικά — ακριβώς όπως περιμένει κανείς από μια κλασική αθηναϊκή πίτσα. Αντίστοιχα νοσταλγικός είναι και ο περιποιημένος χώρος, με τα υφασμάτινα τραπεζομάντιλα να θυμίζουν οικογενειακές εξόδους άλλων δεκαετιών. (Ηρώων Πολυτεχνείου 24, Νέα Ερυθραία)
Ascot (Νίκαια)
Κλασικό και αγαπημένο στέκι από το 1976, συνώνυμο της παραδοσιακής πίτσας στα δυτικά προάστια. Οι πίτσες του ξεχωρίζουν για την παχιά, ψωμένια ζύμη και την πολύ καλή ποιότητα των υλικών. Εξαιρετικά εδώ είναι και τα πεϊνιρλί, που έχουν αποκτήσει το δικό τους φανατικό κοινό. (Ολύμπου 23, Νίκαια)
Τοξότης (Κορυδαλλός)
Ο Τοξότης στον Κορυδαλλό είναι ακόμη μία από εκείνες τις παλιές συνοικιακές πιτσαρίες που έχουν αποκτήσει σχεδόν θρυλικό χαρακτήρα στα δυτικά προάστια. Το μαγαζί διατηρεί τον αυθεντικό του χαρακτήρα, με πιστούς πελάτες που επιστρέφουν εδώ και χρόνια περισσότερο για τη γνώριμη γεύση και λιγότερο για οτιδήποτε εντυπωσιακό. (Αβέρωφ και Κοραή, Κορυδαλλός)
‘Ενα γευστικό κομμάτι της ιστορίας της Αθήνας
Η «καναδέζικη» πίτσα αποτελεί μια καθαρά ελληνική — και πιο συγκεκριμένα αθηναϊκή — επινόηση. Ο όρος αυτός δεν συναντάται ουσιαστικά σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου. Ψημένη σε μεταλλικά ταψάκια, με ψωμένια και αφράτη ζύμη, πλούσιο τυρί με μαστιχωτή υφή και γενναιόδωρες ποσότητες υλικών, αποτελεί μια βαθιά νοσταλγική γεύση που αξίζει να αναζητήσεις. Είναι μια γεύση άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γαστρονομική παράδοση της Αθήνας και ένα κομμάτι της ιστορίας της.
